KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Khi đặt hai nam châm lại gần nhau thì chúng tương tác với
nhau như thế nào?
Hai từ cực của hai nam châm đặt gần nhau:
- Cùng tên thì chúng đẩy nhau.
- Khác tên thì chúng hút nhau.
Câu 2: Xác định tên các từ cực của nam châm ở hình bên dưới?

S

N

S

N

Mật mã của từ khóa là: 23 293657

TỪ TRƯỜNG

Mật mã của từ khóa là: 23 286

TỪ PHỔ

Mật mã của từ khóa là: 43657 133 23

ĐƯỜNG SỨC TỪ

Mật mã của từ khóa là: 514 3814 4955

NAM CHÂM ĐIỆN

BÀI 15- TỪ TRƯỜNG
I .Khái niệm về từ trường :

Nhận biết từ trường của thành nam châm.

N
S

Sau khi tiến hành thí nghiệm vừa rồi : Các em hãy nhận xét
hướng của kim nam châm so với hướng ban đầu ?

? 1 Ngoài kim nam châm, ta có thể dùng các
vật nào khác để phát hiện từ trường không?
Đáp án : -Ngoài nam châm, ta có thể dùng
cảm biến từ trường hoặc dây dẫn mang dòng
điện để phát hiện từ trường.

Nhận biết từ trường của dây dẫn mang dòng điện.
Thí nghiệm Oersted
Đưa kim nam châm lại gần dây dẫn và đặt song song với
+dây
Khidẫn
có .dòng
qua châm
dây dẫn
kim2nam
châm
bị lệch
Quanđiện
sát chạy
kim nam
trong
trường
hợp
Chứng
tỏ vùng
không
xung
dây dẫn có dòng điện
a/ Không
có dòng
điệngian
chạy
quaquanh
dây dẫn
Có
b/ từ
có trườn
dòng điện chạy qua dây dẫn
N

N
S

Hình b

S

Hình a

A

Kim nam châm lệch đi chứng tỏ điều gì?
Dòng điện tác dụng lực (còn gọi là lực từ) lên kim nam
Làm thí
châm
đặtnghiệm
gần nó.với dây dẫn có hình dạng bất kì cũng có
kết quả tương tự.

13

Điền vào chổ trống kết luận sau với các từ gợi ý
từ trường
lực từ
+ Không gian xung quanh nam châm , dòng
từ trường
điện tồn tại ……………..
lực từ
Từ trường tác dụng ………..lên
các vật đặt trong
nó

- Kim nam châm lệch khỏi hướng Nam – Bắc.

Nam

Bắc

BÀI 19- TỪ TRƯỜNG

I .Từ trường :
+ Không gian xung quanh nam châm , dòng điện tồn tại từ
trường
+ Từ trường tác dụng lực từ lên các vật đặt trong nó

Luyện tập
Xung quanh vật nào sau đây có từ trường?
a) Bóng đèn điện đang sáng.
b) Cuộn dây đồng nằm trên kệ.
Trả lời :
a) Xung quanh bóng đèn điện đang sáng có từ
trường vì lúc này trong bóng đèn điện có dòng điện
chạy qua.
b) Xung quanh cuộn dây đồng nằm trên kệ không
có từ trường vì trong cuộn dây không có dòng điện.
17

BÀI 19- TỪ TRƯỜNG

I .Từ trường :
+ Không gian xung quanh nam châm , dòng điện tồn tại từ
trường
+ Từ trường tác dụng lực từ lên các vật đặt trong nó
II.Từ phổ :

1. Thí nghiệm
?3.Nhận xét hình
dạng sắp xếp mặt
sắt ở xunh quanh
nam châm.
=>Các mạt sắt
được xếp theo
hình cong xung
quanh nam châm,
được gọi là từ
phổ.

Rắc đều mạt sắt lên tấm nhựa phẳng. Rồi đặt
thanh nam châm lên tấm nhựa rồi gõ nhẹ
S được tạo thành
Quan sát hìnhNảnh mạt sắt vừa
trên tấm nhựa
C1: Các mạt sắt xung quanh nam châm được
sắp xếp như thế nào?
Các mạt sắt được sắp xếp thành những
đường cong nối từ cực này sang cực kia của
nam châm

BÀI 19- TỪ TRƯỜNG
I .Từ trường :
+ Không gian xung quanh nam châm , dòng điện tồn tại từ
trường
+ Từ trường tác dụng lực từ lên các vật đặt trong nó
II.Từ phổ :
+ Hình ảnh các đường mạt sắt sắp xếp xung quanh nam
châm được gọi là từ phổ
+ Từ phổ cho ta một hình ảnh trực quan về từ trường.
III .Đường sức từ :

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ TỪ PHỔ

Góc vuông tinh vân rực
đỏ

Quả trứng tinh
vân

Vành mũ giải ngân
hà trên tia hồng
ngoại

Từ phổ sao
hoả

Hamburger
Gomez

Những “chiếc
nhẫn” của sao thổ

Dùng bút tô dọc
theo các đường
mạt sắt nối từ cực
nọ sang cực kia
của nam châm
trên tấm nhựa là
các đường sức từ

N

S

Đường sức từ

1, Tìm hiểu về đường sức từ.

Sau khi tiến hành thí nghiệm : Em hãy xác định cực Bắc
và Nam của kim nam châm trong Hình 15.4?
Đáp án : Cực Bắc của kim nam châm là đầu màu đỏ (kí
hiệu bằng chữ N), cực Nam của kim nam châm là đầu
màu xanh (kí hiệu bằng chữ S).

?5 a) Hãy nhận xét về hình dạng đường sức từ Hình 19.5 và
sự sắp xếp các mạt sắt ở từ phổ Hình 19.3
b) Có thể nhận biết từ trường mạnh yếu qua các đường sức
từ không?

25

Trả lời
a) Hình dạng đường sức từ Hình 19.5 giống với sự sắp xếp
các mạt sắt ở từ phổ Hình 19.3:
+ Chúng đều là những đường cong khép kín nối từ cực này
sang cực kia của nam châm.
+ Càng ra xa nam châm, các đường này càng thưa dần và
mở rộng ra.
b) Có thể nhận biết từ trường mạnh yếu dựa vào độ mau,
thưa của các đường sức từ: chỗ đường sức từ càng mau thì
từ trường càng mạnh, chỗ đường sức từ càng thưa thì từ
trường càng yếu.

26

Câu 1 : Từ hình ảnh của các đường sức từ (Hình 15.5), hãy nêu một
phương pháp xác định chiều của đường sức từ nếu biết tên các cực
của nam châm.
 
Câu 2 :Khi quan sát từ phổ của nam châm, ta biết được các đặc điểm
nào của từ trường xung quanh nam châm?
Trả lời:

Câu 1: Khi biết tên các cực của nam châm, chúng ta có
thể xác định chiều của đường sức từ bằng cách áp dụng
quy ước: bên ngoài nam châm, các đường sức từ có chiều
đi ra từ cực Bắc, đi vào cực Nam của nam châm.

Trả lời:

Câu 2 : Khi quan sát từ phổ của nam châm, ta biết được độ
mạnh yếu của từ trường xung quanh nam châm tại các vị trí
khác nhau.

BÀI 19- TỪ TRƯỜNG
I .Từ trường :
+ Không gian xung quanh nam châm , dòng điện tồn tại từ
trường
+ Từ trường tác dụng lực từ lên các vật đặt trong nó
II.Từ phổ :
+ Hình ảnh các đường mạt sắt sắp xếp xung quanh nam
châm được gọi là từ phổ
+ Từ phổ cho ta một hình ảnh trực quan về từ trường.
III .Đường sức từ :
+ các đường sức từ cho phép mô tả từ trường
+ Hướng của đường sức từ tại một vị trí nhất định được quy
ước là hướng nam – bắc của kim nam châm đặt tại vị trí đó

Cho hai thanh nam châm thẳng đặt gần nhau. Hãy chỉ rõ tên
các cực của kim nam châm và hai thanh nam châm.

=> Bài 1 :a biết được đặc điểm của từ trường xung quanh
nam châm là:
+ Đường sức từ là đường cong, hình dạng đối xứng qua trục
của thanh nam châm
+ Đường sức từ có chiều đi ra từ cực bắc và đi vào cực nam
+ Đường sức từ càng mau thì từ trường càng mạnh, đường
sức từ càng thưa thì từ trường càng yếu.

=> Bài 2 a) Các đường sức từ bên
trong nam châm gần như song
song nhau, bên ngoài thì các
đường sức từ là những đường
cong, đối xứng qua trục của nam
châm.
b) Các em học sinh tự vẽ và tham
khảo hình bên dưới
c) Phương pháp xác định chiều
của đường sức từ: Chiều của
đường sức từ hướng từ cực Bắc
(N) sang cực Nam (S).

IV. CHẾ TẠO NAM CHÂM ĐIỆN
Một cuộn dây bao quanh lõi sắt, khi có dòng
điện chạy qua là một nam châm điện

* Có thể làm tăng lực từ của nam
châm điện tác dụng lên một vật,
bằng cách tăng cường độ dòng điện
chạy qua các vòng dây hoặc tăng số
vòng của ống dây (kí hiệu là n)

1A - 22

Từ trường không tồn tại ở đâu?
xung quanh nam châm
xung quanh điện tích đứng yên
xung quanh trái đất
xung quanh dòng điện

Dưới tác dụng của từ trường trái đất:

Hai nam châm đặt gần nhau sẽ hút nhau
Hai nam châm đặt gần nhau sẽ đẩy nhau
Kim nam châm luôn chỉ hướng bắc nam
Nam châm luôn hút được sắt.

Câu 3: Hãy vẽ và xác định chiều của đường
sức từ trong hình vẽ sau:
S

N

S

N